Polski Język migowy

Czy istnieje tłumacz przysięgły języka migowego?

Wyobraź sobie sytuację, gdy codziennie otacza Cię język, którego nie znasz, a wszystko, co chcesz powiedzieć, staje się trudniejsze niż powinno. Taka jest właśnie rzeczywistość wielu osób głuchych w Polsce, dla których polski język migowy (PJM) jest ojczystym środkiem komunikacji. Choć społeczność Głuchych liczy pół miliona osób, wciąż zmagają się oni z barierami językowymi, niezrozumieniem i niewystarczającym wsparciem instytucjonalnym. W tym artykule przyjrzymy się nie tylko specyfice i znaczeniu PJM, ale również roli tłumaczy języka migowego i wyzwaniom, jakie stoją przed społecznością Głuchych na co dzień.

Głusi w Polsce i polski język migowy

Szacuje się, że ok. pół miliona mieszkańców Polski to Głusi. Dla większości osób głuchych w Polsce językiem natywnym zaś jest polski język migowy (PJM). Jest to język z kilkusetletnią tradycją, który rozwijał się w wielu miejscach na terenie kraju, gdzie mniejszość Głuchych gromadziła się i rozwijali go.

Jak wiele innych języków migowych, PJM był (i nadal jest) wypychany przez społeczność słyszących, zwłaszcza w środowiskach szkolnych. Wbrew pozorom, edukacja w języku migowym nie była zawsze standardem – przez wiele lat, w szkołach dla Głuchych propagowany był system językowo-migowy (SJM). Jest to sztuczny język mający oddać strukturę polskiego mówionego w gestach, w tym m.in. odmianę rzeczowników przez przypadki i liczbę, stopniowanie przymiotników, czy odmianę czasowników przez czas, osobę, rodzaj męski/żeński, itd. Wynikiem tego był sposób migania, który był dla Głuchych nie tylko wyczerpujący i czasochłonny, ale również nieintuicyjny.

PJM, wbrew pozorom, jest zbudowany i funkcjonuje inaczej, niż polski mówiony. Występują w nim również elementy nie mające odpowiednika w językach fonicznych, np. osoba Głucha może wykorzystać przestrzeń w opisywaniu miejsc i ciągu wydarzeń w opowiadaniu, jednocześnie używając „klasyfikatorów”, gestów rąk nie posiadających własnego znaczenia, lecz reprezentujących jakąś istotę w celu wyrażenia jej pozycji lub ruchu. Istnieje również wiele wyrażeń w języku migowym, które nie posiadają dokładnego odpowiednika w polskim mówionym – tzw. znaki kulturowe

Faktem jest, że język polski dla osób głuchych jest językiem obcym. Łatwo jest to zobrazować patrząc na to tak – osoba Głucha podobna jest do obcokrajowca, który mieszka na terenie Polski – posiada ona własny język, przez pryzmat którego rozumie rzeczywistość, lecz niekoniecznie rozumie język ją otaczający. Poziom języka w społeczności Głuchych może się bardzo różnić zależnie od osoby. Są Głusi, który biegle władają językiem polskim na piśmie; są Głusi, którzy prawie nie znają polskiego. Tłumacz w charakterze pośrednika jest dla wielu takich osób niezbędny, by prowadzić działalność gospodarczą czy podjąć edukację.

Rola tłumacza PJM

Tłumacze PJM zatrudniani są zarówno państwowo – przekładają dla telewizji, tłumaczą przemówienia na żywo – jak i indywidualnie, tłumacząc język polski dla osób głuchych, udostępniając im język migowy w edukacji, działalności gospodarczej, i wielu innych sferach. Wraz z rozwojem technologii do tłumaczenia, tłumaczenia on-line zyskały wielką popularność – zamiast zamawiać tłumacza na miejscu, osoba Głucha może połączyć się z biurem tłumaczenia na PJM i w ten sposób załatwić sprawę.

Polski język migowy wymaga nie tylko ogólnej znajomości języka migowego, ale również jego wielu kultury i regionalizmów. Język migowy różni się gestami zależnie, gdzie na terenie Polski się znajdziemy. Warszawiacy komunikujący się innymi znakami, niżby mieszkańcy Krakowa czy Łodzi.

Stały kontakt ze społecznością Głuchych, czy to przez zawarte w niej znajomości, czy organizowane przez nią kursy języka migowego, jest zatem niezbędny dla profesjonalnych tłumaczy. Nic dziwnego, że wielu tłumaczy to CODA, słyszące dzieci osób Głuchych, które z językiem wychowały się od najmłodszych lat.

Ponieważ tłumaczy języka migowego jest znacznie mniej niż w przypadku języków fonicznych, muszą oni posiadać również rozległą wiedzę ogólną. Stowarzyszenie Tłumaczy Polskiego Języka Migowego (STPJM) na swojej stronie internetowej tak przedstawia sprawę:

„W zasadzie, tłumacze języka migowego, podobnie jak tłumacze ustni, powinni się specjalizować w określonych dziedzinach tłumaczenia. (…) W praktyce jednak, w sytuacji chronicznego braku tłumaczy języka migowego, tłumacze muszą często wykonywać tłumaczenie z różnych dziedzin. To wymaga od nich wielkiej elastyczności, rozległej wiedzy ogólnej oraz wysokich kompetencji językowych i komunikacyjnych.”

Kim jest tłumacz przysięgły?

Zawód tłumacza przysięgłego obejmuje tłumaczenia wykonywane dla osób prywatnych oraz instytucji, takich jak sąd, policja czy urzędy. Zajmują się oni pisemnym i słownym tłumaczeniem aktów prawnych – certyfikaty, dyplomy, akty, testamenty, umowy, narodzin/małżeństwa/zgonu czy dokumenty bankowe. Uzyskanie uprawnień tłumacza przysięgłego w Polsce wymaga ogromnego zakresu wiedzy specjalistycznej w danym języku, zwłaszcza w dziedzinach prawa i związanego z nim słownictwa.

Osoba Głucha pragnąca zatrudnić tłumacza przysięgłego języka migowego nie znajdzie takowej obsługi, albowiem tłumacz przysięgły języka migowego jako zawód w Polsce nie obowiązuje. Ustawa o Zawodzie Tłumacza przysięgłego z dnia 25 listopada 2004 głosi, że „przepisów ustawy nie stosuje się wobec języka migowego oraz innych systemów komunikacji niebędących językami naturalnymi”.

Zgrupowanie Polskiego Języka Migowego razem ze sztucznymi językami (takimi jak np. system językowo-migowy (SJM)) wywołało wiele kontrowersji. Wiele osób ubiegało się, aby ustawa o zawodzie została skorygowana, żadne zmiany jednak do tej pory nie nastąpiły, i do dziś, uzyskanie uprawnień tłumacza przysięgłego języka migowego jest niemożliwe.

Co ma w takim razie zrobić osoba głucha szukająca pomocy tłumacza w czynnościach oficjalnych?

Tłumacz w charakterze biegłego sądowego

Kim jest tłumacz biegły? Według Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, certyfikacja tłumaczy języka migowego przeprowadzana jest przez Polski Związek Głuchych.

Aby otrzymać dokumenty potwierdzające uprawnienia tłumacza biegłego sądowego języka migowego, tłumacz musi mieć ukończone 21 lat, i posiadać wydawane przez Związek Certyfikat T2 lub tytuł eksperta tego języka. Certyfikat T2 wydawany jest po ukończeniu egzaminu sprawdzającym znajomości języka migowego pod względem słownictwa specjalistycznego i znajomości kultury Głuchych (w przeciwieństwie do T1, który potwierdza wiedzę podstawową/ogólną).

Biegły sądowy zapewnia klientowi profesjonalne tłumaczenie podczas postępowań.

Baza certyfikowanych tłumaczy

Zatrudnienie biegłego sądowego języka migowego nie będzie zawsze możliwe. Warto jednak mieć na uwadze, że Sąd może wyznaczyć jako biegłego tłumacza języka migowego każdą osobę deklarującą znajomość języka migowego nawet bez tytułu biegłego sądowego, by tłumaczyć w Sądzie osobie głuchej wypowiedzi świadków lub dokumenty sądowe lub administracyjne. Istnieje wiele organizacji, które osoba Głucha lub działalność gospodarcza pragnąca udostępnić swoje usługi może zatrudnić.

Polski Język Migowy - Podsumowanie

Zrozumienie polskiego języka migowego oraz problemów osób Głuchych to krok w stronę inkluzywnego społeczeństwa, które docenia i szanuje różnorodność językową. Mimo że polski język migowy zyskuje na znaczeniu, przed nami wciąż długa droga do pełnego uznania go na równi z innymi językami. Poprawa dostępu do wykwalifikowanych tłumaczy, zmiany legislacyjne dotyczące zawodu tłumacza przysięgłego języka migowego oraz większa świadomość społeczna to niezbędne działania, które pozwolą osobom Głuchym w pełni uczestniczyć w życiu społecznym, edukacyjnym i zawodowym. Tylko wtedy, gdy głos społeczności Głuchych zostanie w pełni usłyszany, możemy mówić o prawdziwej równości i integracji.

Udostępnij wpis

Zamów

Tłumaczenie dokumentów standaryzowanych

Chcesz przetłumaczyć dokumenty urzędowe, takie jak np. akt stanu cywilnego, świadectwo szkolne, dokumenty samochodowe, prawo jazdy lub inny standaryzowany dokument wydany przez organ Państwowy?

Przejdź bezpośrednio do sklepu, wybierz swój dokument i zleć błyskawiczne tłumaczenie.

Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu

Angielski Dowód Rejestracyjny V5C Tłumaczenie na Polski

Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu

📜 Tłumaczenie przysięgłe Niemieckie Dokumenty Samochodowe na język polski

Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu